Nieuwsbrief Adviesraden

Ξ Gastcolumn

Voorzitter Raad voor Cultuur - Marijke van Hees

Rijkdom in de kunst

Deze column schrijf ik in Venetië. Op dit moment vindt in deze prachtige stad een grote manifestatie van beeldende kunst plaats. Venetië, een stad met een overweldigende rijkdom aan erfgoed. Met kerken als weldoeners, die kunstenaars eeuwenlang tot grootse prestaties hebben aangezet. Met jarenlange financiële donaties werden kunstenaars betaald; soms zelfs vorstelijk. De tijden dat kunstenaars vorstelijk werden beloond zijn inmiddels lang vervlogen. Sterker nog, het is bar en boos met de betaling van de makers van nu.

De Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad hebben daarom, opnieuw in goede samenwerking, een advies uitgebracht over de positie van kunstenaars op de arbeidsmarkt. Eerder hadden wij al geconstateerd dat er sprake is van een abominabel niveau van beloning voor het merendeel van de beroepsbeoefenaren. Er is in Nederland te weinig geld voor cultuur beschikbaar en dat doet zich voelen. We kijken daarvoor niet alleen naar de overheid. Het advies doet ook een beroep op kunstenaars om zelf op te komen voor een fatsoenlijke beloning. En daarvoor is het goed dat zij houvast hebben aan een normering van wat een fatsoenlijke beloning zou moeten zijn. Met een regeling voor een vergoeding van ‘hanggeld’ in musea is daarmee meteen een praktisch begin gemaakt in de sector beeldende kunst. Wil je als museum in aanmerking komen voor een tentoonstellingssubsidie van het Mondriaanfonds, dan moet je in je project daadwerkelijk regelen dat de kunstenaar een vergoeding krijgt, of beter: verdient!

Hier in Venetië heeft datzelfde Mondriaanfonds kunstenaar Wendelien van Oldenborgh de opdracht verstrekt om het Nederlands Paviljoen in te richten. Het paviljoen is bescheiden van omvang en laat groots uitpakken niet toe. Klein maar fijn is de bijdrage van Nederland. En het agendeert een belangrijk thema: ons vervormde beeld van de geschiedenis van Nederland. De dominante ‘witte’ geschiedschrijving negeert de betekenis van de Surinaamse en Indonesische mensen in Nederland. Met haar installatie 'Cinema Olanda' toont beeldend kunstenaar Wendelien van Oldenborgh samen met curator Lucy Cotter de complexe sociale realiteit van de jaren '50 en ze verbindt deze met de veranderingen binnen de huidige samenleving. De presentatie schreeuwt om aandacht voor het thema discriminatie; na het bekijken van de film valt dat niet meer te ontkennen. Voor de praktijk van dat gesprek is ook geld uitgetrokken; een educatief programma in de Nederlandse grote steden staat op de rol. 

Tijdens de Biënnale zien we het effect van weldoeners in de huidige tijd gelukkig ook terug. Zij investeren in kunst en treden in de voetsporen van de rol van de kerken. De budgetten zijn soms groot en de plekken majestueus; Damian Hirst kan uitpakken op een manier die terug lijkt te grijpen op de historie van gulle gevers en opdrachtverstrekkers in Venetië. Berenguo investeert in het levend houden van de bijzondere Venetiaanse glaskunst te zien in het Palazzo Franchetti en op het eiland Murano. Het is natuurlijk niet altijd het grootkapitaal dat de kunsten hoeft te redden, fatsoenlijke vergoedingen zouden in Nederland al een stap vooruit zijn. Maar deze Italiaanse droom doet mij wel verlangen naar een grotere rijkdom voor kunst en cultuur.

Terug naar overzicht

Nieuwsbrief Adviesraden